2014-09-29
Pojęcie (bezpośredniego) zobowiązania offsetowego

Autorem tego wpisu jest Piotr Kunicki

Pod koniec lipca weszła w życie ustawa z dnia 26 czerwca 2014 r. o niektórych umowach zawieranych w związku z realizacją zamówień o podstawowym znaczeniu dla bezpieczeństwa państwa („ustawa offsetowa”). W odróżnieniu od przepisów poprzedzającej ją ustawy z dnia 10 września 1999 r. o niektórych umowach kompensacyjnych zawieranych w związku z umowami dostaw na potrzeby obronności i bezpieczeństwa państwa, nie zawiera ona rozróżnienia na zobowiązania offsetowe bezpośrednie i pośrednie. W nowej rzeczywistości prawnej, zobowiązanie offsetowe musi przede wszystkim służyć zabezpieczeniu istotnych interesów bezpieczeństwa państwa, a więc być związane bezpośrednio z przedmiotem dostawy. Powstaje jednak pytanie, o zakres relacji zobowiązania offsetowego w stosunku do przedmiotu zamówienia.

Zgodnie z art. 2 pkt 2 ustawy offsetowej zobowiązanie offsetowe oznacza - zobowiązanie zagranicznego dostawcy wobec Skarbu Państwa i offsetobiorcy, polegające w szczególności na:

 

  • przekazaniu technologii lub know-how, wraz z przeniesieniem autorskich praw majątkowych lub praw do korzystania z utworu na podstawie udzielonej licencji,
  • zapewniające wymaganą przez Skarb Państwa niezależność od zagranicznego dostawcy
  • w celu utrzymania lub ustanowienia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej potencjału w zakresie przeniesienia zdolności produkcyjnych, serwisowych i obsługowo-naprawczych, a także innych, niezbędnych z punktu widzenia ochrony podstawowych interesów bezpieczeństwa państwa.

 

Analizę powyższego przepisu warto zacząć od końca, bowiem to w ostatnim jego fragmencie wskazany jest dopuszczalny ustawą zakres zobowiązań, które mogą lub powinny być objęte offsetem. Zobowiązanie offsetobiorcy winno bowiem być niezbędne z punktu widzenia ochrony podstawowych interesów bezpieczeństwa państwa, rozumianego w szczególności, jako uniezależnienie się przez Skarb Państwa od zagranicznego dostawcy. Co za tym idzie, można wnioskować, iż ustawodawca przyjął uzależnienie się od zagranicznego dostawcy w zakresie zdolności produkcyjnych, serwisowych i obsługowo-technicznych jako element potencjalnie zagrażający podstawowym interesom bezpieczeństwa państwa. Dzieje się tak dlatego, że takie uzależnienie – jak pokazuje chociażby trwający obecnie konflikt ukraiński – wystawia państwo, w przypadku wejścia w konflikt zbrojny, na niebezpieczeństwo braku dostaw uzbrojenia, czy też części zamiennych, podzespołów lub usług serwisowych. Taka zależność może skutkować koniecznością płacenia wyższych cen za otrzymanie niezbędnych dostaw lub usług, czy wręcz nawet brakiem możliwości ich otrzymania, a w konsekwencji brakiem możliwości pełnego wykorzystania własnego potencjału obronnego.

Powiązanie przedmiotu zamówienia z offsetem

Jeżeli więc celem offsetu ma być szeroko pojęte uniezależnienie się Skarbu Państwa od zagranicznego dostawcy, to oznacza to tym samym, iż przedmiot offsetu musi być ściśle powiązany z przedmiotem dostawy tj. musi go dotyczyć. Ustawodawca przykładowo wskazał, że zakres powiązania offsetu z przedmiotem dostawy może dotyczyć zdolności produkcyjnych, serwisowych i obsługowo-naprawczych. Inaczej mówiąc, Skarb Państwa może wymagać, aby zagraniczny dostawca umożliwił mu – w ustalonym zakresie oraz w sposób bezpośredni lub pośredni – produkowanie przedmiotu dostawy w całości lub w zakresie poszczególnych części albo wykonywanie usług serwisowych lub obsługowo-naprawczych.

W zakres zobowiązań offsetowych może także wchodzić wspólne prowadzenie prac badawczo-rozwojowych nad przedmiotem dostawy lub poszczególnych jego części. Jak się wydaje, z punktu widzenia bezpieczeństwa państwa może okazać się w poszczególnych przypadkach, że brak zapewnienia dostępu do rozwoju produktu może spowodować, iż z punktu widzenia ochrony bezpieczeństwa państwa, nabyte uzbrojenie stanie się nieprzydatne lub co najmniej mało efektywne, tym samym obniżając znacznie zdolności obronne państwa. W interesie bezpieczeństwa państwa leży zaś zapewnienie utrzymania wysokich zdolności obronnych. Bez zapewnienia możliwości rozwoju produktu, interesy bezpieczeństwa państwa mogą ulec zagrożeniu.

W celu zapewnienia uniezależnienia Skarbu Państwa od zagranicznego dostawcy, ten drugi powinien przekazać na rzecz Skarbu Państwa – w sposób bezpośredni lub pośredni – w szczególności technologię lub know-how w zakresie wymaganego offsetu, umożliwiając wykonywanie przez Skarb Państwa w sposób niezależny produkcji, serwisu lub obsługi i naprawy przedmiotu dostawy lub prowadzenie związanych z tym prac badawczo-rozwojowych. W tym celu, zagraniczny dostawca może – w zależności od opracowanych założeń do oferty offsetowej – przekazać swoją technologię lub know-how podmiotom zależnym od Skarbu Państwa lub podmiotom prywatnym polskiego przemysłu obronnego, tak, aby zapewniona była niezależność Skarbu Państwa od zagranicznego dostawcy. 

Podsumowanie  

Ustawa offsetowa nie definiuje offsetu jako offsetu bezpośredniego, ale zawarta w nim definicja znacząco zawęża zakres zobowiązań offsetowych. Wynika to przede wszystkim z konieczności zapewnienia – stosownie do wymagań art. 346 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej – że offset jest stosowany jedynie w tych przypadkach, w których jest to niezbędne dla ochrony podstawowych interesów bezpieczeństwa państwa. Jak podkreśla Komisja Europejska w wydanej przez siebie Nocie Wyjaśniającej dotyczącej offsetu, „warto przypomnieć, że względy ekonomiczne nie są brane pod uwagę jako podstawa do uzasadnienia ograniczeń dla swobód gwarantowanych w Traktacie. Środki, które mogą naruszać zakaz dyskryminacji za względu na narodowość, mogą być dozwolone tylko jeżeli są uzasadnione przez jeden z nieekonomicznych względów wymienionych w art. 36,51,52, 62 oraz 346 TFUE. Oznacza to, że środki ograniczające muszą być niezbędne ze względu na interesy bezpieczeństwa, nie ze względu na interesy ekonomiczne lub związane z zatrudnieniem. W związku z tym (ekonomiczny) zwrot z inwestycji dokonanych za granicą nie jest wystarczający dla uzasadnienia zastosowania odstępstwa”. Co więcej, zastosowanie offsetu musi być konieczne i proporcjonalne do istniejącego zagrożenia interesów bezpieczeństwa państwa o podstawowym charakterze.

Warto jednak mieć na uwadze, że sposób zapewnienia ochrony podstawowych interesów bezpieczeństwa państwa może być rozumiany w szerszym kontekście niż tylko związanym z uniezależnieniem się od zagranicznego dostawcy w zakresie zdolności produkcyjnych, serwisowych i obsługowo-naprawczych. Może także uwzględniać rozwój produktu i konieczność zapewnienia udziału państwa w postępie technologicznym związanym z tym produktem lub możliwość samodzielnego rozwoju produktu przez państwo, w celu zupełnego uniezależnienia się od zagranicznego dostawcy. O zakresie opisanej wyżej niezależności decyduje każdorazowo państwo w odniesieniu do konkretnego projektu

.


Dodaj komentarz
Nick/Pseudonim
WWW
Treść
Subskrybuj

Powiadamiaj mnie o nowych komentarzach do tego artykułu
E-mail (ukryty)


Bądź na bieżąco

Możesz zaprenumerować ten blog. Wpisz adres e-mail, a powiadomienie o nowym wpisie dostaniesz na swoją skrzynkę. 


O serwisie

Omawiamy wyroki Trybunału Sprawiedliwości UE i ich wpływ
na wykładnię prawa zamówień publicznych w Polsce.

 

Śledzimy i komentujemy proces legislacyjny w Unii Europejskiej.

 

Odnosimy się do aktualnych
zagadnień polskiego orzecznictwa.

My w prasie

Zamieszczamy tu linki do artykułów prasowych poświęconych prawu zamówień publicznych - tych wyłącznie naszego autorstwa, jak i takich, w których komentujemy rzeczywistość prawną wraz z innymi ekspertami. Zobacz »

O autorach
Ostatnie komentarze
Archiwum
2019
Tagi
dyrektywy (50)implementacja (44)nowelizacja (41)orzecznictwo TS (32)Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (32)
zamówienia publiczne (31)dyrektywa obronna (30)dyrektywa klasyczna (27)2004/18/EC (20)wykluczenie wykonawców (19)harmonizacja (18)varia (18)polityka unijna (18)KIO (17)dialog techniczny (16)pytanie prejudycjalne (14)wykluczenie (12)artykuły prasowe (11)Akademia EuroZamówień (10)UZP (10)istotna zmiana umowy (10)zmiana umowy (10)zamówienia publiczne w dziedzinie obronności i bezpieczeństwa (9)konferencje (9)wykonawca zagraniczny (9)podwykonawca (8)konsorcjum (8)JEDZ (8)zmowy przetargowe (7)zasada proporcjonalności (7)informacja (7)offset (7)Prezes UZP (6)SIWZ (6)partnerstwo innowacyjne (6)prawo antymonopolowe (6)podwykonawstwo (4)polonizacja (4)odwołanie (4)odpowiedzialność karna (4)dyrektywy zamówieniowe (4)Chambers and Partners (4)Procurement Explorer (4)elektronizacja zamówień publicznych (4)Znalezione Polubione (4)wykonawcy (4)prawo autorskie (4)dialog konkurencyjny (4)innowacje (4)dyrektywy zamówieniowe 2014 (4)nieuczciwa konkurencja (4)Komisja Europejska (4)zamówienia innowacyjne (3)utwór (3)korzystanie z potencjału osób trzecich (3)dokumenty (3)zmiana wykonawcy (3)czarna lista (3)pzp (3)podział zamówienia na części (3)umowy ramowe (3)usługi prawne (3)korupcja (3)wpis od skargi (2)aplikacja mobilna (2)potencjał ekonomiczny (2)przetarg ograniczony (2)Platforma e-Zamówienia (2)UOKiK (2)zamawiający (2)odszkodowanie (2)prawo restrukturyzacyjne (2)kary umowne (2)roboty budowlane (2)EPMS (2)odrzucenie oferty (2)zamówienia informatyczne (2)wybór najkorzystniejszej oferty (2)Sąd Najwyższy (2)dane osobowe (2)kryteria oceny ofert (2)tajemnica przedsiębiorstwa (2)wyrok KIO (2)umowy deweloperskie (2)Open-book (2)pliki elektroniczne (1)ochrona danych osobowych (1)konflikt interesów (1)unijny rynek zamówień publicznych (1)korekty finansowe (1)uciążliwe warunki umowy (1)metatagi (1)2014/24/UE (1)opis przedmiotu zamówienia (1)skan oferty (1)Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko (1)sytuacja ekonomiczna (1)zasada anonimowości (1)regulamin dialogu (1)Zamówienia in-house (1)transformacja cyfrowa (1)naruszenie dóbr osobistych (1)POIŚ (1)anonimowość (1)zamówienie na usługi prawne (1)potencjał osób trzecich (1)konkurs (1)screening (1)start-up (1)doświadczenie (1)eafip (1)rozmowa (1)kontrahent (1)podatki w zamówieniach publicznych (1)rynek brytyjski (1)połączenia (1)zgoda na przetwarzanie danych osobowych (1)dobre praktyki (1)praca konkursowa (1)tryby udzielania zamówień publicznych (1)wydatki niekwalifikowalne (1)metadane (1)umowa z wykonawcą (1)klauzule niedozwolone (1)SPV (1)dotacje unijne (1)zamówienia podprogowe (1)negocjacje z ogłoszeniem (1)anonimowość w konkursie (1)Jednolity Europejski Dokument Zamówienia (1)przetarg na usługi prawne (1)RPO (1)e-discovery (1)kryteria selekcji (1)test statystycznej jednorazowości (1)baza danych (1)gość bloga (1)innowacyjne zamówienia publiczne (1)blog (1)MyNetwork (1)roszczenie (1)skarga (1)ICT (1)cloud computing (1)umowy wzajemne (1)przejęcie długu (1)Unia Europejska (1)ryzyka kontraktowe (1)
więcej...
Poznaj inne nasze serwisy

Blog W ramach regulacji
Blog IPwSieci.pl
Blog kodeksWpracy.pl
Blog PrzepisNaEnergetyke.pl
Blog LepszaTaktyka.pl

Ta strona internetowa używa plików cookies (tzw. ciasteczka) w celach statystycznych oraz dla prawidłowego funkcjonowania strony. Każdy może zaakceptować pliki cookies albo poprzez ustawienia przeglądarki lub wyrażenie zgody poniżej. Możliwe jest także wyłączenie cookies poprzez ustawienia przeglądarki, dzięki czemu nie będą zbierane żadne informacje. Dowiedz się więcej w naszej polityce prywatności.



Akceptuję